Day 2 | Audi 3 – Session 3 : 12.00 pm
ಶತಾವಧಾನಿ ಡಾ. ಆರ್. ಗಣೇಶ್, ಅರುಣ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್
A work anchored in ‘Rasa’ is accepted everywhere: Shatavadhani R. Ganesh
“Whatever is rooted in Rasa becomes both popular among the masses and esteemed by the learned. Once you dedicate yourself to Rasa, nothing else is required. We don’t need to assume that excellence and popularity are opposites. While all excellent works may not become popular, it is certainly possible for a work to be both great and popular. We appreciate popular literature that has passed the test of time,” said Shatavadhani R. Ganesh.
He was speaking at the session ‘Chat with Shatavadhani’ hosted by Arun Bhardwaj. Starting his talk with the observation that “future discussions cannot take a definite shape unless fundamental concepts are solidified,” he stated, “Dharma, Brahma, and Rasa are the three core elements of Indianness. Here, Dharma does not mean religion; it is a way of life—a system that sustains and nurtures life. It is a method that teaches the harmony of living together. The universal harmony of the world is Dharma.”
He continued, “That which is the same for everyone and everything is Brahma. It creates a state of non-enmity and fearlessness. Any belief system that aligns with this is beneficial. Furthermore, there is joy (Ananda) in Dharma. If there was no joy in life, one could not even breathe or move. The finest worldly form of that joy is Rasa. If it is possible to live these three, that is true Indianness.”
Earlier in the session, he discussed the poets of the Navodaya (Renaissance) period, explaining the vastness of literature by Govinda Pai and Kuvempu. “The Navodaya period saw the creation of multifaceted literature. They believed that ideals and the ‘unseen’ were more important than mere reality. That is why those works endure even today. They have survived because they possess timeless values,” he said.
A large audience attended the session and listened intently to R. Ganesh’s insights.
ರಸನಿಷ್ಠ ಕೃತಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ: ಶತಾವಧಾನಿ ಆರ್. ಗಣೇಶ್
‘ಯಾವುದು ರಸನಿಷ್ಠವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ವಿದ್ವಜ್ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ರಸಕ್ಕೆ ತೆತ್ತುಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟರೆ ಆಯಿತು. ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ವಿರುದ್ಧ ಅಂತ ಭಾವಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ನೋಡಬೇಕು. ಕಾಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನಾವು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತೇವೆ’ ಎಂದು ಶತಾವಧಾನಿ ಆರ್. ಗಣೇಶ್ ಹೇಳಿದರು.
ಅರುಣ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಅವರು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ‘ಶತಾವಧಾನಿಗಳ ಜೊತೆ ಹರಟೆ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ‘ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಮುಂದಿನ ಚರ್ಚೆ ನಿಶ್ಚಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂದು ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದ ಅವರು, ‘ಧರ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ರಸ ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯತೆಯ ಮೂರು ಅಂಶಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಅಂದ್ರೆ ಮತ ಅಲ್ಲ, ಜೀವನ ಪದ್ಧತಿ. ತಾಳಿಸುವ, ಬಾಳಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ. ಹೊಂದಿಕೆಯಿಂದ ಬಾಳುವ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುವ ಕ್ರಮ. ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವ ಸಮನ್ವಯವೇ ಧರ್ಮ. ಎಲ್ಲವೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವಂತದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮ ವಸ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮ ವಸ್ತು ನಿರ್ವೈರ, ನಿರ್ಭೀತಿ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಾವೆಲ್ಲಾ ಮತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೋ ಅವು ಹಿತಕಾರಿ ಆಗಿರುವಂತದ್ದು. ಜೊತೆಗೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದವೂ ಇದೆ. ಬದುಕಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಮಿಸುಕಾಡಕಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಆನಂದದ ಇಹಲೋಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವೇ ರಸ. ಈ ಮೂರನ್ನು ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದು ಭಾರತೀಯತೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ನವೋದಯ ಕವಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಗೋವಿಂದ ಪೈ, ಕುವೆಂಪು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಗಾಧತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ‘ನವೋದಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಇತ್ತು. ವಾಸ್ತವಕ್ಕಿಂತ ಆದರ್ಶ, ಕಾಣದೇ ಇರುವುದು ಮುಖ್ಯ ಅಂತ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಇವತ್ತಿಗೂ ಆ ಕೃತಿಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕೃತಿಗಳು ಕಾಲಾತೀತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇವತ್ತಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಭಿಕರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಆರ್. ಗಣೇಶ್ ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಯಾದರು.